Over teeltverschillen tussen eenjarigen en vaste planten…

In ons eboek staat een pagina met daarop levensgroot de vraag: “Ben jij al een vasteplanten-eter?!” Omdat hiermee een forse duurzaamheidsslag kan worden geslagen… De meeste planten die we nu eten zijn eenjarig (groentes, maar ook basisvoedsel zoals piepers en pinda’s): in slechts één jaar tijd ronden ze hun hele levenscyclus af, van zaadje tot plantje tot zaadje (of knol of peulvrucht)…

Kijkend naar natuurlijke ecosystemen, kom je heel veel meer vaste planten tegen dan eenjarigen… Voor de teelt van vaste planten gelden echter andere uitgangspunten dan voor eenjarigenteelt; het is logisch dat het best even wennen is om van eenjarigenteelt naar méér meerjarigen te gaan… Het werkt net even anders…

Ik bezocht onlangs een prachtige, fijn lopende zorgboerderij. Op een zorgboerderij is het uiteraard van het grootste belang dat zaken niet ingewikkeld worden, planten op overzichtelijke rechte rijtjes zijn er ook om die reden passend.

In een van de bedden was gestart met wat rijtjes vaste planten. Dit bed deed niet mee in de teeltwisseling nu deze vaste planten vele jaren blijven leven en daarbij om diverse redenen bij voorkeur op dezelfde plaats blijven staan… Dit zijn dus geen bedden waar je regelmatig even met de frees overheen kunt gaan…

Het is bij vasteplantenteelt belangrijk dat je begint met een ‘schoon velletje’: een stukje land waar de ‘onkruiddruk’ laag is… Dat is een van de redenen waarom permaculturisten, zowel op kleine als op middelgrote schaal, zo hun best doen met ‘sheetmulchen’ en dergelijke… (zie ook mijn blogbericht Sheetmulchen met een zachte g).

Wil je namelijk, om welke reden dan ook, dat de tuin er ‘netjes’, overzichtelijk uitziet en begin je vaste planten te telen op een stuk land waar allerhande ‘wortelonkruiden’ welig tieren, dan creëer je een eindeloze bron van werk… De reeds aanwezige vaste planten (soms wortelonkruiden genoemd) hebben niet alleen een voorsprong op jouw gewassen, ze komen na schoffelen ook nog eens voortdurend terug en nestelen zich in de wortelstelsels van de door jou wél gewenste planten… Met andere woorden, vasteplantenteelt op een manier van een eenjarigentuinderij is doorgaans niet praktisch. Je staat voor een keuze: of je kiest ervoor om de kruidlaag (van in dit geval ‘wortelonkruiden’) niet, of slechts minimaal, te beheren en de tuin verandert in een wilde weelde, of je zorgt voor een ‘schoon velletje’.

Nu is sheetmulchen natuurlijk een hele hoop werk, maar het is wel eenmalig en juist geen eindeloze bron van werk. En dat is wat het vanuit permacultuurlogica soms toch een gerechtvaardigde investering maakt.

Het overschakelen naar een voedselpatroon en teeltwijzen die meer rusten op vaste planten is prachtig duidelijk beschreven door de ervaren boer, ingenieur en ecoloog Mark Shepard, wiens boek Herstellende landbouw door onze Stichting Permacultuur Onderwijs is vertaald naar het Nederlands en waar nodig bewerkt voor ons klimaat. Kijk het boek in op onze website en bestel het bij onze stichting om zo ons werk mede mogelijk te maken 🙂 Op deze pagina kun je Herstellende landbouw inzien en bestellen!

Lees ook deze eerdere blogs over vaste planten…

• Vaste planten eten
• De ‘Typische’ permacultuur-tuin bestaat niet!
• Eet jij ecosystemen?
• Voorjaar in de vaste-plantentuin!
• Voorjaar in de vaste-plantentuin! (deel 2)

Marankes blog

Maranke Spoor is docent permacultuur, tegenwoordig ook in de interactieve permacultuur webschool van Stichting Permacultuur Onderwijs. Maranke begon al op jonge leeftijd als tuinier. Op elke plek waar ze woonde zorgde ze al snel voor een eetbare siertuin: op balkon en dakterras, in schooltuin en moestuin. Maranke is opgeleid als jurist, een beroep dat ze o.a. in de vorm van docent recht tot 2010 uitoefende, is initiator van www.weggeefwinkels.nl en sinds 2010 docent permacultuur. In die hoedanigheid verzorgde ze reeds vele opleidingen op het gebied van permacultuur/voedselbossen. Verder is ze sinds 2013 voorzitter van Stichting Permacultuur Onderwijs, vertaalde en bewerkte ze samen met haar collega Lucas Brouns Engelstalige permacultuur-literatuur (Herstellende Landbouw van Mark Shepard en Permacultuur in je moestuin van Christopher Shein) en is ze illustrator en auteur van: ‘Permacultuur, Wat is dat!?’, een eboek dat in juni 2015 is verschenen.

De zon schijnt, het is half februari en ik begin voorjaarskriebels te krijgen… Best uitdagend want de sneeuw is nog maar net gesmolten en de IJsheiligen zijn nog 3 maanden van ons verwijderd! Nog geen tijd dus om al van alles te gaan zaaien, want voor ik het weet zit ik dan straks weer met een boel lange pierige plantjes, wellicht zelfs middenin een vorstperiode…

Tuurlijk zijn er uitzonderingen. Een Chayote is in haar pot gestopt, en wellicht begin ik vlot aan tomaten, die kunnen dan mooi de tomatenplant opvolgen die nog altijd vrucht staat te dragen in onze woonkamer! De tomatenplant in onze woonkamer is een schoolvoorbeeld van een lange dunne plant:

De lange dunne tomatenplant die nog altijd vrucht staat te dragen in de woonkamer is bewust zo lang geteeld in het kader van een future of food-experiment van de universiteit Utrecht, en aan ons gedoneerd aan het einde van een experiment. Denkend aan de future of food komen wij steeds meer uit bij meer vaste planten, en een bescheidener aantal landbouwhuisdieren, alles als onderdeel van een divers ecosysteem. Van monocultuur naar permacultuur. Het draait er dus om of eten in een ecosysteem is opgegroeid. Een flinke paradigmashift.

In het kader hiervan hebben we diverse eetbare vaste planten staan. Sommige lijken wat op de tomaat, in dit klimaat in elk geval buiten eenjarig, maar bij voldoende warmte en licht kan die het wel langer volhouden… Bijvoorbeeld Pepino meloenpeer: een grappige, heerlijk zoete vrucht die net als de Chayote de grens tussen groente en fruit doet vervagen… En andere kunnen prima tegen vorst, zoals de Siberische kiwi en de Hablitzia tamnoïdes oftewel Rankspinazie. Zij hoeven dus niet steeds opnieuw te worden gezaaid, wat ook wel weer een beetje rommelt met mijn voorjaarskriebels… Maar in dit klimaat blijft er voorlopig in elk geval, nog genoeg te zaaien.

In zijn algemeenheid heb ik liever stevige, gedrongen plantjes die voldoende licht (van boven!) hebben gehad. Ook zaailingen hebben immers licht van boven nodig om later groot en sterk te kunnen worden, en buiten in de kas is het voorlopig nog te koud om te zaaien…

Ik kan echter wel alvast: de bloempotten gaan sorteren, rondjes knippen om de tomaten straks te beschermen tegen slakken en het langzaam ontluikende voorjaar observeren!

Marankes blog

Maranke Spoor is docent permacultuur, tegenwoordig ook in de interactieve permacultuur webschool van Stichting Permacultuur Onderwijs. Maranke begon al op jonge leeftijd als tuinier. Op elke plek waar ze woonde zorgde ze al snel voor een eetbare siertuin: op balkon en dakterras, in schooltuin en moestuin. Maranke is opgeleid als jurist, een beroep dat ze o.a. in de vorm van docent recht tot 2010 uitoefende, is initiator van www.weggeefwinkels.nl en sinds 2010 docent permacultuur. In die hoedanigheid verzorgde ze reeds vele opleidingen op het gebied van permacultuur/voedselbossen. Verder is ze sinds 2013 voorzitter van Stichting Permacultuur Onderwijs, vertaalde en bewerkte ze samen met haar collega Lucas Brouns Engelstalige permacultuur-literatuur (Herstellende Landbouw van Mark Shepard en Permacultuur in je moestuin van Christopher Shein) en is ze illustrator en auteur van: ‘Permacultuur, Wat is dat!?’, een eboek dat in juni 2015 is verschenen.