Permacultuur in vogelvlucht

De beknopte zesdaagse cursus Permacultuur die in eerdere jaren al op diverse plekken plaatsvond, is dit voorjaar in Utrecht te volgen, op zaterdagen.

Toen het rondreizende circus van Stichting Permacultuur Onderwijs om technische redenen eens neerstreek in de eigen woonkamer en keuken van docent Maranke Spoor, namelijk vanwege een reeks verdiepingsdagen over voedselverwerking, bevestigden de reacties het vermoeden dat het voor sommige mensen erg prettig is om in een nog wat kleiner verband een cursus te volgen, en dat anderen het leuk vinden om onze bibliotheek te kunnen raadplegen, onze tuin te zien e.d. Daarom bieden we de zesdaagse cursus dit jaar aan in de vorm van huiskamer-sessies in Utrecht! In een luxe kleine groep dus.

Stichting_Permacultuur_Onderwijs_IMG_3064_phatch

Oorspronkelijke permacultuur-ontwerp-opleidingen (in het Engels afgekort als pdc’s, vanwege het permacultuur design certificate dat je ermee kunt behalen) vonden klassiek plaats als ultieme samenvatting van permacultuurwijsheid, een soort perma-rijbewijs. Deze zijn verder ontwikkeld, bijvoorbeeld in de vorm van de interactieve webschool van Stichting Permacultuur Onderwijs waarin je je eigen situatie als uitgangspunt neemt terwijl je naast desgewenste uitwisseling met andere studenten, van de docenten individuele feedback krijgt op je projecten. (De jaaropleiding permacultuur, voorheen 18 lesdagen, volgen onze studenten tegenwoordig meestal in onze interactieve webschool, en daarnaast kunnen ze zich naar behoefte inschrijven voor excursies en/of verdiepingsdagen, een Oefenboerderij-sessie, of een kortere cursus zoals deze zesdaagse van komende lente.)

De zesdaagse cursussen zijn beknopter dan een pdc, die traditioneel tenminste 14 lesdagen omvat, maar wel een goed fundament om snel door te kunnen leren en oefenen, en door de kortere duur geschikt voor drukbezette mensen die (nog) niet aan een jaaropleiding toekomen of voor oud-studenten als opfriscursus. De zesdaagse bevat 2 excursie-dagen.

De voorjaarscursus is een mix van theorie en praktijk zoals alle opleidingen van Stichting Permacultuur Onderwijs. Dat geldt zowel voor de online opleidingen als voor de trainingen op diverse locaties, omdat deze mix in de praktijk doorgaans het meeste leerrendement oplevert.

Inschrijven voor deze opleiding op locatie kan via Lucas@PermacultuurOnderwijs.nl (Voor nadere informatie, zie deze pagina.)

Marankes blog

Maranke Spoor is docent permacultuur, tegenwoordig ook in de interactieve permacultuur webschool van Stichting Permacultuur Onderwijs. Maranke begon al op jonge leeftijd als tuinier. Op elke plek waar ze woonde zorgde ze al snel voor een eetbare siertuin: op balkon en dakterras, in schooltuin en moestuin. Maranke is opgeleid als jurist, een beroep dat ze o.a. in de vorm van docent recht tot 2010 uitoefende, is initiator van www.weggeefwinkels.nl en sinds 2010 docent permacultuur. In die hoedanigheid verzorgde ze reeds vele opleidingen op het gebied van permacultuur/voedselbossen. Verder is ze sinds 2013 voorzitter van Stichting Permacultuur Onderwijs, vertaalde en bewerkte ze samen met haar collega Lucas Brouns Engelstalige permacultuur literatuur (Herstellende Landbouw van Mark Shepard en Permacultuur in je moestuin van Christopher Shein) en is ze illustrator en auteur, van: ‘Permacultuur, Wat is dat!?’, een eboek dat in juni 2015 is verschenen.

Mispels!

De oogsttijd is zo goed als voorbij. Het heeft ook al behoorlijk gevroren. Tijd dus om de mispels te oogsten, bij ons het laatste fruit van het jaar. Later nog dan de superlate en prachtig roze “Katharina”-druif.

Mispels doen het fantastisch bij ons. Met ander fruit ondervinden we altijd concurentie van allerhande andere dieren; zelfs de appels zijn erg in trek bij de vele vogels. Maar bij mispels is dat niet het geval. We kunnen er zo veel van oogsten als we maar willen, zelfs heel laat in het seizoen!

Ook de uitdagende bodem-omstandigheden die, toen we ons bodembeheerplan nog niet hadden kunnen uitvoeren, zodanig waren dat diverse fruitbomen stierven, hebben de mispel niet kunnen deren… Het is een fantastische ‘STUN’-fruitboom: we hebben hem geplant en hier vervolgens letterlijk nooit meer wat aan gedaan. Reden genoeg om er erg enthousiast over te zijn. (STUN is een term die Mark Shepard, auteur van Herstellende landbouw, bedacht. Aanvankelijk betekende deze sheer, total, utter neglect (algehele, totale en uiterste verwaarlozing) maar zijn vrouw maakte er naar zijn zeggen van: strategic, total, utter neglect. Shepards boek is een praktisch-filosofisch boek met als ondertitel ‘Agro-ecologie voor boeren, burgers en buitenlui’. Je kunt dit boek hier inzien.

IMG_2785_phatch

(Mispels geven ook prachtige grote bloesems, die niet zomaar wegwaaien en dus lang aan het boompje blijven zitten.)

De volgende vraag is natuurlijk: Maar wat kan je daar dan mee? Mispels zijn vrij onbekend, en toen we onlangs de historische tuin (warmoezerij) in Lent bezochten, gaven ze daar ook aan dat de mispels niet zo populair zijn, vooral omdat mensen niet zo goed weten wat ermee te doen. Sommigen eten er wel een paar, en dan als ze zo rijp zijn dat ze zacht zijn geworden (‘Zo rot als een mispel’) maar dat is maar een klein beetje natuurlijk. Voor grotere hoeveelheden heb je toch bewerkingsmethodes nodig…

P1140741_phatch

Maar welke dan? Taartjes van mispels zijn heerlijk! De smaak heeft iets weg van appel-kaneeltaart… Maar net als bij appeltaart heb je ook daar maar een klein beetje voor nodig, en het verwijderen van het klokhuis is bij mispels extra veel werk omdat het klokhuis relatief groot is en er in verhouding tot het werk dus weinig overblijft. Dus ook andere verwerkingsmethodes zijn welkom. Dan komen wij uit bij bijvoorbeeld, het ontsappen.

Wij laten de mispels vaak nog even liggen, binnenshuis, met hun snuit naar beneden. (Als ze al zacht zijn bij het oogsten dan gaan ze rechtstreeks de sappan in.) Het sap wordt er dan uit gestoomd zonder dat de we de vruchten hoeven schillen of de klokhuizen verwijderen. De boel gaat heet de flessen en flesjes in, waardoor het circa een jaar houdbaar is, en de prut die overblijft wordt gecomposteerd.

Ik vind mispelsap heerlijk… Vorig jaar hadden we bij wijze van experiment wat steranijs in enkele flesjes gedaan, dat smaakte al helemaal goddelijk! En dit jaar willen we bij wijze van hexperiment eens proberen het sap te fermenteren, tot mispellimonade… Over hexperimenten en meer kun je verder lezen op deze pagina op onze website: http://permacultuuronderwijs.nl/cursussen-2/

Marankes blog

Maranke Spoor is docent permacultuur, tegenwoordig ook in de interactieve permacultuur webschool van Stichting Permacultuur Onderwijs. Maranke begon al op jonge leeftijd als tuinier. Op elke plek waar ze woonde zorgde ze al snel voor een eetbare siertuin: op balkon en dakterras, in schooltuin en moestuin. Maranke is opgeleid als jurist, een beroep dat ze o.a. in de vorm van docent recht tot 2010 uitoefende, is initiator van www.weggeefwinkels.nl en sinds 2010 docent permacultuur. In die hoedanigheid verzorgde ze reeds vele opleidingen op het gebied van permacultuur/voedselbossen. Verder is ze sinds 2013 voorzitter van Stichting Permacultuur Onderwijs, vertaalde en bewerkte ze samen met haar collega Lucas Brouns Engelstalige permacultuur literatuur (Herstellende Landbouw van Mark Shepard en Permacultuur in je moestuin van Christopher Shein) en is ze illustrator en auteur, van: ‘Permacultuur, Wat is dat!?’, een eboek dat in juni 2015 is verschenen.

Hoe kunnen we die boer helpen?!

“Wat kan ik doen om dat stoere boerenbedrijf dat jij hier beschrijft te helpen?!” Tijdens lezingen, workshops en opleidingen permacultuur die ik verzorg, krijg ik nog weleens deze zeer terechte vraag. En: “Waar zitten die bedrijven die goed boeren?”

IMG_4576_1831px
IMG_3909_crop
IMG_3434__1800px
PICT8313_1800px


Nu is het inderdaad belangrijk om deze te steunen… Antwoord onder de berichten op sociale media over deze blogpost dan ook vooral met bijvoorbeeld… Ik vind Pure Graze, Remeker, Tuinderij De Volle Grond fantastisch, want … (Links naar websites met lijstjes van dergelijke goede boeren zijn ook zeer welkom in de commentaren op sociale media.)

Maar wat ook belangrijk is, is dat we niet met zijn allen enkel bij enkele pioniers de deur plat gaan lopen terwijl er verder weinig verandert… Daarom vind ik het belangrijk om bij het doen van inkopen altijd kritisch te blijven, ons te blijven informeren, te kijken wat er lokaal verkrijgbaar is, en wat daaraan te verbeteren valt… Soms is het niet reëel voor een bedrijf om nu een volgende duurzaamheidsslag te slaan omdat het economisch niet lukt, en net zo goed is er ook niet altijd tijd voor een praatje met een bezoeker van de boerderijwinkel, bijvoorbeeld omdat het net de top is van de oogsttijd. Maar dan nog kan een vraag die veel gesteld wordt op een rustiger moment wel aandacht krijgen, al was het maar via een bericht aan iedereen op de website. En wie weet wat daar allemaal voor moois uit kan ontstaan: verdere toename van kennis over wat wel en niet kan (binnen het huidige economische systeem), meer crowdfunds voor vernieuwing, wat al niet …

… en ook een toename van inzicht in waar grotere veranderingen nodig zijn. Daarom zijn initiatieven als een @nder soort geld van Stro (Social Trade organisation), het theater ‘Door de bank genomen’ van De Verleiders, De Blije Bank, maar ook De War, Het Levende Dorp, Transition Towns, Omslag en andere kantelaars nu essentieel…

Met essentieel bedoel ik niet dat het alleen om de 1 draait, en niet om de ander., niet alleen om hét ene of om hét andere… Niet alleen-maar-praktijk of alleen-maar-theorie, geen alleen-maar-planten in plaats van dieren, geen hadden-we-maar-een-sterke-leider of links-in-plaats-van-rechts of alleen-maar dit-in-plaats-van-dat. Het is niet zo zwart-wit… Daar geloof ik niet in.

Voor mij zijn het allemaal schijntegenstellingen. Ik houd bij mijn keuze waarvoor ik me inzet wel rekening met de mate van verandering die een initiatief kan veroorzaken, en uiteraard met mijn eigen kennis en kwaliteiten.

Ook is het belangrijk waar ik plezier aan beleef. Want om met Rob Hopkins te spreken, “If it isn’t fun it isn’t sustainable”.

IMG_0617_1800px

Hier gaat ook de projectmanagementmethode Dragon Dreaming van uit: dragon dreaming is een projectmanagmentmethode waarin duizenden jaren ervaring van Australische aboriginals ligt besloten. Ze bevat diepe patroonkennis. Stichting Permacultuur Onderwijs heeft dragon dreaming gebruikt bij het ontwikkelen van haar permacultuur-webschool en O boy, wat was dat een empowering experience! 🙂

IMG_3447_phatch

Be the change! Wacht niet op deze of gene, loop niet allemaal als een kip zonder kip achter enkelen aan, maar zorg dat er veel meer komen, zonder de stoere pionier-pioniers te laten vallen….
Evenwicht en diversiteit daar draait het voor mij om.

P1090587_1800px

[1000 drawings, in Cobra Museum te Amstelveen, maart 2013]

Marankes blog

Maranke Spoor is docent permacultuur, tegenwoordig ook in de interactieve permacultuur webschool van Stichting Permacultuur Onderwijs. Maranke begon al op jonge leeftijd als tuinier. Op elke plek waar ze woonde zorgde ze al snel voor een eetbare siertuin: op balkon en dakterras, in schooltuin en moestuin. Maranke is opgeleid als jurist, een beroep dat ze o.a. in de vorm van docent recht tot 2010 uitoefende, is initiator van www.weggeefwinkels.nl en sinds 2010 docent permacultuur. In die hoedanigheid verzorgde ze reeds vele opleidingen op het gebied van permacultuur/voedselbossen. Verder is ze sinds 2013 voorzitter van Stichting Permacultuur Onderwijs, vertaalde en bewerkte ze samen met haar collega Lucas Brouns Engelstalige permacultuur literatuur (Herstellende Landbouw van Mark Shepard en Permacultuur in je moestuin van Christopher Shein) en is ze illustrator en auteur, van: ‘Permacultuur, Wat is dat!?’, een eboek dat in juni 2015 is verschenen.

Wij zijn blaadjesjagers!

Tijdens een permacultuurworkshop die ik recent gaf heb ik een bekentenis gedaan… “Wij zijn blaadjesjagers!” Dit maakte al eerste reactie uit het publiek los… “Ohhh! Dat heb ik al gedacht maar ik durfde niet…” “Ja, en ik ook,” zei een ander, “ik vroeg het me af of ik dat niet zou moeten worden. Als je tenminste bedoelt wat ik denk dat je bedoelt…”

Ja, inderdaad: als er in de herfst mooie hopen blad op de straat liggen dan jagen we die na… Op de tegels ligt dat bladgoud maar in de weg, en dan zijn we de veegwagentjes graag voor… Wij gaan dus met de fietskar en een aantal hele grote zakken de straat op op zoek naar bladgoud. Hiermee vullen we onze zakken… “Ja maar, dan kan iedereen het zien!” zegt een van de cursisten… Jazeker, en als iemand ons aanspreekt, dan maken we een praatje! Dan leggen we het even uit; mensen zijn vaak best geïnteresseerd… “Welke boom is dat ook alweer?” vroeg een voorbijganger pas geleden bijvoorbeeld. “En wat ga je met dat blad doen?” Een dekentje voor onze tuin maken… Als wij onze tuin ‘winterklaar’ maken, dan voegen we organisch materiaal toe in plaats van het weg te halen…. “Ohh dat klinkt goed!” En weg was ze weer…

IMG_5884_phatch
IMG_4949_phatch
IMG_5895_phatch
IMG_4962_phatch
IMG_5893_phatch

Nu vraag je je misschien af of het wel zoden aan de dijk zet voor je tuin zoiets, want een zak is natuurlijk zomaar vol en je hebt nogal wat nodig om de bodem goed te voeren. Jazeker wel, maar van de andere kant is het vooral volumineus materiaal, dus als je het flink aanstampt dan gaat er nog aardig wat in… We gaan er dan ook lekker op dansen als de zak vol is, zo stamp je het lekker aan!

IMG_4952_phatch

“Doe je dat midden op straat?” vraagt een van de cursisten. Ja, midden op straat! Lekker dansen zouden meer mensen moeten doen… Het wordt er hooguit gezelliger van nietwaar? Wat zou jij ervan vinden als je meer dansende mensen op straat zou zien?

Marankes blog

Maranke Spoor is docent permacultuur, tegenwoordig ook in de interactieve permacultuur webschool van Stichting Permacultuur Onderwijs. Maranke begon al op jonge leeftijd als tuinier. Op elke plek waar ze woonde zorgde ze al snel voor een eetbare siertuin: op balkon en dakterras, in schooltuin en moestuin. Maranke is opgeleid als jurist, een beroep dat ze o.a. in de vorm van docent recht tot 2010 uitoefende, is initiator van www.weggeefwinkels.nl en sinds 2010 docent permacultuur. In die hoedanigheid verzorgde ze reeds vele opleidingen op het gebied van permacultuur/voedselbossen. Verder is ze sinds 2013 voorzitter van Stichting Permacultuur Onderwijs, vertaalde en bewerkte ze samen met haar collega Lucas Brouns Engelstalige permacultuur literatuur (Herstellende Landbouw van Mark Shepard en Permacultuur in je moestuin van Christopher Shein) en is ze illustrator en auteur, van: ‘Permacultuur, Wat is dat!?’, een eboek dat in juni 2015 is verschenen.

Transitie-initiatief DeWAR past niet in een hokje

De plek waar ik 7 november een benefietlezing /tegenlicht meetup over permacultuur houd is een heel bijzondere. Nederland kent een aantal prachtige transitie-initiatieven, daar waar er aan een plan B gewerkt wordt, voor een nieuwe netwerksamenleving, passend in veranderende tijden gekenmerkt door klimaatverandering, een crisis in de rechtstaat/democratie, overspecialisatie, en noem maar op. Waar pioniers werken die ervoor kiezen om onderdeel van de oplossing te zijn in plaats van onderdeel van het probleem.

Veel meer verbindingen, dan met blote oog te zien

DeWAR in Amersfoort is hiervan een prachtig voorbeeld: ze is een heel brede broedplaats en transitie-initiatief. Ze is dus zeker niet een puur culturele broedplaats zoals regelmatig gesuggereerd wordt. Sterker nog, een enkel woord als omschrijving schiet eigenlijk steeds tekort.

Er zijn in DeWAR zeker kunstenaars maar kunstenaar is een hokje dat voor lang niet iedereen aldaar passend is. Ze bestaat uit pioniers van velerlei aard, van technische & bio-labdieren tot juristen, economen, theatermakers, permaculturisten & andere ondernemende (!) wereldversleutelaars, en meer, veel meer dan ik hier kan omschrijven.

P1140588_phatch

Het barst er met andere woorden van de diversiteit. En vaak is het ook nog zo dat er een combinatie van deze zaken verenigd is in een persoon; diverse persoonlijkheden dus. Diversiteit draagt bij aan veerkracht en diversiteit is ook de kern van permacultuur.

Als je zoiets uit haar omgeving losrukt dan maak je heel erg veel stuk, net zoals het zeer de vraag is of een plant of dier dat onnadenkend uit haar ecosysteem losgerukt wordt, en op een andere plaats met hele andere omstandigheden wordt neergemikt, het overleeft: ze mist dan namelijk ook een hoop, vaak essentiële, verbindingen. Op de locatie van DeWAR zijn heel veel verbindingen ontstaan, heel veel meer dan je ooit met het blote oog zien kunt. De veerkracht die daaruit voortvloeit gooi je met het badwater weg als je zoiets verplaatsen of verspreiden wilt… niet doen dus!

“Een stoet van zo’n 400 mensen van De WAR trekt in parade naar het stadhuis om hun bezorgdheid te uiten bij de voorgenomen verkoop van het terrein aan een projectontwikkelaar. Er zijn tenminste 12 mobiele opstellingen mee met informatie over evenzoveel initiatieven die onderdak vinden in De WAR, bedoeld om raadsleden een beter zicht te geven op wat zich daar allemaal afspeelt. Het is een gedenkwaardige bijeenkomst waarbij de hal van het stadhuis afgeladen vol staat.” [bron: logboek DeWar, 11 oktober 2016] (filmbeelden via de link verderop hier in deze blogpost)

En waar interdisciplinariteit tegenwoordig zelfs op de langst bestaande universiteiten hip aan het worden is, en men verwoede, dappere pogingen doet uit het specialistische kokerdenken los te raken is dat bij deWAR de tweede of wellicht zelfs de eerste natuur, want daar heerst er geen ‘zo hoort het nu eenmaal’. Er is vooral open mindedheid, ruimte voor vernieuwing. En dat, terwijl de fysieke ruimte al een tijdje knelt, want DeWAR huurt nu één derde van de oude luciferfabriek (Warren Jenkinson-complex) maar zou waarschijnlijk het geheel vlot kunnen vullen met meer pionierende huurders, die niet alleen elkaar maar de hele samenleving versterken kunnen. De plek waar deWAR nu zit is daarvoor uitermate geschikt. Het is er bepaald geen saai bedrijfsverzamelgebouw waar de mensen een specifiek omschreven beroep hebben of iedere kunstenaar vooral op zijn eigen eilandje bezig is en doorgaans veilig binnen zijn eigen hokje blijft. Er is ook bepaald geen introverte subcultuur, maar veel meer een openbare plaats waar iedereen welkom is. Je komt er aan en ziet een stukje stadstuin en het kascafé (in een kas dus), een plek waar je welkom bent, of je er nu vaak activiteiten bezoekt of er nog nooit eerder geweest bent.

Intermezzo ~ Enkele twitterberichten ~

Screenshot - 2016-10-27 - 09.10.16
Screenshot - 2016-10-27 - 09.10.43
Screenshot - 2016-10-27 - 09.09.53

~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~

Gemeentelijke functies

Het is een soort van moderne meent (commons), een woord direct verwant aan het woord gemeente, een plek die maatschappelijke functies vervult. Mede daarom vond (en vind) ik het ook logisch dat de gemeente dit stukje van haar vastgoed verhuurt aan DeWar. Flink subsidie erop toe geven zou logisch zijn (immers nog altijd veel goedkoper dan als gemeente zelf deze rol proberen te vervullen)… Maar daar vraagt DeWar niet eens om: de boel bedruipt zichzelf al jaren.

P1140658_1000x300px

Desondanks komt zo’n vrije plaats als DeWar al snel een beetje bedreigend over, hoezeer de betrokkenen ook hun best doen. Alleen al het niet-in-hokjes-passen is eng, daarom is het best te begrijpen dat er een mismatch lijkt te zijn tussen de gemeente en DeWar; hier is niet eens onwil voor nodig, want beide organisaties zijn naar hun aard zo verschillend (en politicus of ambtenaar zijn in deze tijd kent ook zo haar uitdagingen) dat het met de beste wil van de wereld nog moeilijk is elkaar te begrijpen. En toch blijft het essentieel te proberen elkaar te vinden. DeWar heeft de gemeente, en andere betrokkenen alweer een uitnodiging gestuurd, denkt u mee?

Stuiteren

U kunt er de samenleving letterlijk mee vooruit helpen. Uit de enorme steun die DeWar ontvangt blijkt maar weer dat hier vanuit zeer diverse hoeken, enorm veel behoefte aan is.

Er gebeurt zo veel in DeWar en het is allemaal zo interessant, dat ik uit moet kijken dat mijn hoofd er niet te hard van gaat stuiteren, en ik helemaal in DeWAR raak of ehhh is dat juist opzet ~ of zelfs noodzaak?!

Benefietlezing over permacultuur

7 november a.s. geef ik op DeWar een benefietlezing over permacultuur, in de vorm van een Tegenlicht-Meetup.Maandag 7-11-2016 Tijden 19-22uLocatie De War (www.dewar.nl)Organisatie Maranke Spoor (Stichting PermaCultuur Onderwijs) en Laura (De War en andere voedselinitiatieven)Onderwerp De Stad als voedselbronBijdrage: Op www.dewar.nl staat wat jij kunt doen, bijdragen, alle steun wordt zeer gewaardeerd!!Om 19uur wordt de uitzending Groen Goud van VPRO TegenLicht gekeken http://www.vpro.nl/programmas/tegenlicht/kijk/afleveringen/2011-2012/groen-goud.htmlDaarna neemt Maranke Spoor het woord, en nog enkele anderen, daarna vind een dialoog plaats. Met o.a. Het Voedselcollectief (Abel Herzbergen), CSA eemstadboerderijen, Tuinpark Laakzijde, het eveneens bedreigde Franciscaans millieuproject Stoutenburg, en diverse anderen.

Na deze sprekers gaat ‘Open Toko’ van start. Met deze Toko gaan we samen op zoek naar de mogelijkheden om de stad als voedselbron om te zetten.

Meer zien, en dingen doen?

Kijk de geweldige filmpjes en sluit je aan bij:

http://www.dewar.nl/?nl/toekomstindewar

toekomstindewar

P1140595_phatch

Marankes blog

Maranke Spoor is docent permacultuur, tegenwoordig ook in de interactieve permacultuur webschool van Stichting Permacultuur Onderwijs. Maranke begon al op jonge leeftijd als tuinier. Op elke plek waar ze woonde zorgde ze al snel voor een eetbare siertuin: op balkon en dakterras, in schooltuin en moestuin. Maranke is opgeleid als jurist, een beroep dat ze o.a. in de vorm van docent recht tot 2010 uitoefende, is initiator van www.weggeefwinkels.nl en sinds 2010 docent permacultuur. In die hoedanigheid verzorgde ze reeds vele opleidingen op het gebied van permacultuur/voedselbossen. Verder is ze sinds 2013 voorzitter van Stichting Permacultuur Onderwijs, vertaalde en bewerkte ze samen met haar collega Lucas Brouns Engelstalige permacultuur-literatuur (Herstellende Landbouw van Mark Shepard en Permacultuur in je moestuin van Christopher Shein) en is ze illustrator en auteur van: ‘Permacultuur, Wat is dat!?’, een eboek dat in juni 2015 is verschenen.

Hoeveel open mindedheid hebben we nodig?

Heb je dat ook weleens, dat je verrassend sterk van mening verandert? (Ook wel leren genoemd ;-)) Het woord heks is voor mij momenteel een geuzennaam. Een geuzennaam voor een wijze mens, iemand met een bovengemiddelde kennis van de natuur waarvan we allemaal een onderdeel zijn, maar zeker niks bovennatuurlijks! Het is dus zeker niet zo dat ik me van een praktisch/academisch/filosofisch/’poten in de klei’-type heb ontwikkeld tot zweefteef, en dat gaat ook niet gebeuren, vermoed ik.

Wel ben ik enthousiast over:
1) Een oud-cursist die mij vraagt om verdiepingsdagen over die superleuke lesdag met als thema ‘zelf je voedsel bewaren en verwerken’, in de jaaropleiding permacultuur, daarmee duidelijk doelend op de wens om meer inzicht te verkrijgen (anders dan receptjes te volgen). Inmiddels worden deze verdiepingsdagen de Heksendriedaagse genoemd, en reeds 4 keer gegeven aan wederom heerlijk enthousiaste cursisten met een schier oneindige kennishonger.
2) Deze vrolijke muziek met een geschiedenisles als boeiende inhoud.

De geschiedenisles uit deze vrolijke muziek en inmiddels diverse andere bronnen, hebben mij geleerd dat er ook in delen van het verleden veel geoordeeld werd over het hebben van kennis van de natuur. De macht die ervan uitgaat kan blijkbaar als iets bedreigends worden ervaren.

En nu zie ik het woord heks dus als geuzennaam, voor mensen die we goed gebruiken kunnen, terwijl ik het eerder waarschijnlijk net als sommigen die op onze blogs reageren waarschijnlijk als iets afkeuringswaardigs, onwetenschappelijks, zweverigs had gezien, werkelijk het laatste waar ik mee geassocieerd zou willen worden.

Maar nu kun je me geen groter compliment geven. Ik word tegenwoordig ook wel fermentosaurus hex genoemd, een prachtige woordspeling voor een fermentista, die traditionele fermentatie-culturen in leven houdt! Zeer vereerd. Ik denk namelijk dat we in deze onstuimige tijd, waarin veranderingen broodnodig zijn, een mentale instelling nodig hebben die opener is dan die van mij voorheen was… Niet meer in één paradigma blijven hangen, omdat dat ‘de’ al dan niet ‘wetenschappelijke’ waarheid zou zijn, maar dingen opnieuw durven bekijken met de verwondering van een kind.

Pogen niet langer te oordelen over het anders zijn van een ander, hoewel dat menselijk is.

En wellicht denk je nu van ja maar dat doe ik ook niet! En toch bestaat er allerhande discriminatie die welig tiert…. Hoe zou dat dan toch komen? Als ik terugdenk aan mezelf ‘vroegah’ dan ehhh was ik welliswaar groot voorstander van gelijke behandeling van alles wat in de Algemene wet gelijke behandeling wordt genoemd (homos, negers, vrouwen…) en het eerste artikel van de Nederlandse grondwet is het eerste en enige wetsartikel dat ik ook uit mijn hoofd leerde (ondanks het feit dat ik mijn rechtenstudie echt wel afgerond heb he he…) Het uit het hoofd leren van wetsartikelen is natuurlijk tamelijk onzinnig en gelukkig ook niet wat je tijdens een rechtenstudie doet, maar voor het gelijksheidsbegingsel / discriminatieverbod in het allereerste artikel van onze grondwet maakte ik graag een uitzondering… Zie hier het resultaat (je moet maar even van me aannemen dat ik dit nu niet heb opgezocht):

“Allen die zich in Nederland bevinden worden in gelijke gevallen gelijk behandeld; discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of welke grond dan ook, is niet toegestaan.“

In het niet discrimineren van mensen op grond van hun geslacht of hun ras was ik al vlot vrij goed… (Niet perfect, maar toch vrij goed.) Niet discrimineren vanwege godsdienst of levensovertuiging was toch al een wat grotere uitdaging, hoewel ik daar ook in de loop der tijd steeds beter in geworden ben… (Ik ben bijvoorbeeld van atheïst, agnost geworden, iemand die het niet weet, i.p.v. Iemand die een oordeel heeft over een ander zijn geloof.)

Maar dat laatste stukje van Art.1, “… op welke grond dan ook” was toen eigenlijk een ramp bij mij! Als iemand iets deed wat ook maar als ‘zweverig’ gezien zou kunnen worden, dan had ik mijn harde oordeel al klaar! Gevaarlijke nonsens, dacht ik dan. Of: Belachelijk, het lijken wel heksen!!!! Dáár wil ik niet mee geassocieerd worden… En meer van dat soort gedachten. Dat heksen van oorsprong vooral wijze wezens waren met een bovengemiddelde kennis van de natuur, dat wist ik toen nog niet. Ik had er geen idee van, maar ik had er wel mijn oordeel over klaar! En dat nu probeer ik steeds minder te doen.

Om diversiteit (de kern van permacultuur) een echte kans te geven en ruimte te bieden en bij voorkeur bij te dragen aan noodzakelijke veranderingen van deze tijd.

Marankes blog

Maranke Spoor is docent permacultuur, tegenwoordig ook in de interactieve permacultuur webschool van Stichting Permacultuur Onderwijs. Maranke begon al op jonge leeftijd als tuinier. Op elke plek waar ze woonde zorgde ze al snel voor een eetbare siertuin: op balkon en dakterras, in schooltuin en moestuin. Maranke is opgeleid als jurist, een beroep dat ze o.a. in de vorm van docent recht tot 2010 uitoefende, is initiator van www.weggeefwinkels.nl en sinds 2010 docent permacultuur. In die hoedanigheid verzorgde ze reeds vele opleidingen op het gebied van permacultuur/voedselbossen. Verder is ze sinds 2013 voorzitter van Stichting Permacultuur Onderwijs, vertaalde en bewerkte ze samen met haar collega Lucas Brouns Engelstalige permacultuur-literatuur (Herstellende Landbouw van Mark Shepard en Permacultuur in je moestuin van Christopher Shein) en is ze illustrator en auteur van: ‘Permacultuur, Wat is dat!?’, een eboek dat in juni 2015 is verschenen.

Plant eens een klimmer in je boom!

Nergens op het land is er meer verticale ruimte dan in de Lage Landen… De sky is de limit, of nochtans de hoogte van de boom waarin je wilt klimmen.

Met een goede ladder en een snoeischaar-op-stok kun je een aardig eindje de lucht in oogsten.

IMG_5599_Chayote_ca2000px

In een van Marankes appelbomen groeien sinds dit jaar ook Chayotes. Gebruikmaken van verticale ruimte is errug handig voor kleine tuinen… Waar op de grond te weinig ruimte is voor courgetteplanten, kan op deze manier toch een komkommerachtige groente worden gekweekt! Natuurlijk moet de boel goed op elkaar afstemmen: zo vraag je je wellicht af of chayote de boom niet wurgt… Maar nee, dat doet hij niet. Maranke heeft de chayote immers pas onder de appelboom geplant toen die al zeven jaar was, en al meer dan groot en sterk genoeg. Een hartstikke prima klimrek, dat omdat het leeft niet steeds hoeft te worden vervangen!

En zo kan er twee keer geoogst worden, na eerst kisten vol appels nu een mand vol chayote, van hetzelfde hele kleine stukje tuin! En o ja hadden we al verteld dat er ook nog een kruisbes (op stam) onder staat? Die ook nog kilo’s aan kruisbessen heeft opgeleverd? En frambozen en nog meer: de productiviteit van dit microvoedselbos is soms bijna een lachfilm… Dit kan gewoon in een standaard achtertuin. Al heb je maar zes vierkante meter en de gelegenheid om een boom te planten dan kun je dit al doen!

IMG_5819_CHayote_ca2000px

Geïnspireerd door een verhaal in Permacultuur in je moestuin, en door andere boeken en verhalen, is Maranke aan de slag gegaan met de Chayote. Een stekelige variant die op ons gematigde klimaat zou zijn toegerust. Een groeispurt in de zomer, wat extra water in de droge nazomer, en de vruchten zijn al niet meer te tellen. Ecohoeve Den Oude Kastanje, van wie de moedervrucht kwam, heeft een goede variëteit uitgekozen, zo lijkt het.

In het boek Permacultuur in je moestuin van Christopher Shein & Julie Thompson, dat Stichting Permacultuur Onderwijs bewerkte en vertaalde naar de taal en het klimaat van de Lage Landen, staat een verhaal over ‘de klimmende buurvrouw’ die wel raad weet met chayotes. Dit boek kun je inzien en als je wilt bestellen op onze webpagina over dit boek (klik daarvoor hier).

IMG_5790_CHayote_ca2000px

Wil je leren wat je vervolgens met de oogst kunt doen? Van een docent die ook kijk heeft op het verwerken van minder bekende gewassen uit voedselbossen? Kom dan naar de Heksendriedaagse (m/v): een reeks van drie huiskamer-keukensessies door Maranke Spoor.: klik hier voor meer informatie.

Marankes blog

Maranke Spoor is docent permacultuur, tegenwoordig ook in de interactieve permacultuur webschool van Stichting Permacultuur Onderwijs. Maranke begon al op jonge leeftijd als tuinier. Op elke plek waar ze woonde zorgde ze al snel voor een eetbare siertuin: op balkon en dakterras, in schooltuin en moestuin. Maranke is opgeleid als jurist, een beroep dat ze o.a. in de vorm van docent recht tot 2010 uitoefende, is initiator van www.weggeefwinkels.nl en sinds 2010 docent permacultuur. In die hoedanigheid verzorgde ze reeds vele opleidingen op het gebied van permacultuur/voedselbossen. Verder is ze sinds 2013 voorzitter van Stichting Permacultuur Onderwijs, vertaalde en bewerkte ze samen met haar collega Lucas Brouns Engelstalige permacultuur-literatuur (Herstellende Landbouw van Mark Shepard en Permacultuur in je moestuin van Christopher Shein) en is ze illustrator en auteur van: ‘Permacultuur, Wat is dat!?’, een eboek dat in juni 2015 is verschenen.

De (‘Typische’) Permacultuurtuin bestaat niet!

Waar ik zo’n zeven jaar geleden als reactie op het woord permacultuur vaak te horen kreeg: “Wat?! Spermacultuur?!” hoor ik de laatste jaren steeds vaker een hoopgevend, ander geluid, dat in elk geval duidt op de groeiende bekendheid van permacultuur.

Vaak is het een geluid vol enthousiasme! Maar ik hoor dat andere geluid steeds vaker ook als een excuus, zoals: “Het is geen typische permacultuurtuin hoor…” Of zelfs een oordeel, in de trant van: “Die tuin van hem is geen permacultuur hoor, er zit niet eens een kruidenslak in!”

Nu kan ik je van die stress verlossen, de ‘(typische) permacultuurtuin’ bestaat namelijk niet.

Wat zou dat ook zijn?! Ik heb diverse tuinen mogen bewonderen, van allerprachtigste eetbare siertuinen tot tuinen waarin dappere pioniers het fenomeen cultuur helemaal losgelaten leken te hebben, resulterend in een tuin die na een jaar of twee meer leek op een ‘kweekgrasberg’ dan op iets anders. Verder allerhande eetbaardere tuinen die dan lokaal sterk van elkaar verschilden, erg wijs.

Maar ook dat is niet definiërend.

IMG_5546_phatch

Afbeelding: Stel dat we Nieuwzeelandse spinazie tot superfood benoemden… Zou dan niet de evolutie van voedingswetenschap en van plantenveredeling enorm vertraagd worden? Evolutie bestaat dankzij diversiteit en eigenzinnigheid.

Permacultuur is ontstaan als manier om te zoeken naar principes en oplossingsrichtingen die de duurzaamheid voorbij gaan: een manier om opbouwend (of regeneratief) te leven. De boel beter achter te laten dan je haar gevonden hebt. Dat is ten eerste een ultiem breed geheel, dat uitgaat van een holistische blik, iets wat niet meer of minder betekent dan voortdurend kijken naar het geheel. Zo kun je op permacultuurwijze economieën, sociale structuren, en huizen ontwerpen. Het toepassen van de principes van permacultuur levert ook ‘voor mensen eetbare tuinen’ op, en dat is de toepassing die tot nog toe het meest voorkomt, of die toch het meest zichtbaar is. En daaruit komt waarschijnlijk ook het idee voort dat er zoiets bestaat als ‘de typische permacultuurtuin’, alsof er een stempeltje zou kunnen zijn om een tuin te maken volgens een recept, die je vervolgens kunt herkennen aan zijn uiterlijke verschijning. Maar dat is dus niet zo.

Dat het toepassen van permacultuurprincipes veel eetbare tuinen oplevert komt omdat de manier waarop we momenteel ons voedsel produceren erg afbrekend (of degeneratief) is, en daar het omkeren van onze levenstijl van degeneratief naar regeneratief doel is van permacultuur, is het logisch om waar mogelijk een deel van je eigen voedsel te kweken. Iedere situatie is echter anders, en in iedere situatie is weer wat ander gepast.

IMG_5414_phatch

Afbeelding: Sla, lindebloesem en lindeblad van diverse bronnen. Een deel van je eten zelf verbouwen, als dat kan, een deel wildplukken, en een deel inkopen bij fijne bedrijven, of een combinatie waarin je het een wel kiest en het ander niet, kan allemaal een uitkomst zijn van de mogelijkheden en wensen die je hebt.

Het toepassen van de principes van permacultuur is zoiets als werken met een ‘patroontaal‘. Je kunt de principes een miljoen keer toepassen zonder ook maar één keer exact hetzelfde resultaat te krijgen! Het draait ook om het geven van echte aandacht, aan zowel het land als de mensen. Dat werkt. Je luistert naar het land, voordat je naar de mensen luistert, en draagt dan bij aan een ontwerp dat passend is in die lokatie en situatie.

IMG_5425_1000px

Afbeelding: Zoals ook de typische spin niet bestaat, bestaat ook de typische permacultuurtuin niet. Permacultuur kun je prima beoefenen zonder tuin. Maar niet zonder web (verbindingen).

Ga je bijvoorbeeld aan de slag met een ontwerp voor een stadstuin op sterk(er) vervuilde grond, en de bewoner is bijvoorbeeld een kunstenaar, dan kan het zomaar zijn dat het toepassen van de principes van permacultuur een tuin oplevert die in de eerste plaats erg mooi is, en maar een beetje eetbaar voor mensen, je zou kunnen zeggen een eetbare siertuin light, en daar is helemaal niks mis mee! Dit hoeft juist geen ‘permacultuur light’ te zijn, al bekruipt je dat gevoel misschien wel… Het kan juist het passendst zijn voor de situatie. Het past bij de bodemsituatie en bij de wensen van de bewoner.

Wil je meer weten over de principes van permacultuur dan kan dat bijvoorbeeld in het eboek Permacultuur, Wat is dat?!

8f Multifunctionaliteit_1000px

Afbeelding: Permacultuur werkt met ontwerpprincipes, patronen afgeleid uit observatie van natuur en cultuur. Een van deze ontwerpprincipes heet in het kort ‘Multifunctionaliteit’. Herken je er ook een ubuntu-teken in?

Marankes blog

Maranke Spoor is docent permacultuur, tegenwoordig ook in de interactieve permacultuur webschool van Stichting Permacultuur Onderwijs. Maranke begon al op jonge leeftijd als tuinier. Op elke plek waar ze woonde zorgde ze al snel voor een eetbare siertuin: op balkon en dakterras, in schooltuin en moestuin. Maranke is opgeleid als jurist, een beroep dat ze o.a. in de vorm van docent recht tot 2010 uitoefende, is initiator van www.weggeefwinkels.nl en sinds 2010 docent permacultuur. In die hoedanigheid verzorgde ze reeds vele opleidingen op het gebied van permacultuur/voedselbossen. Verder is ze sinds 2013 voorzitter van Stichting Permacultuur Onderwijs, vertaalde en bewerkte ze samen met haar collega Lucas Brouns Engelstalige permacultuur-literatuur (Herstellende Landbouw van Mark Shepard en Permacultuur in je moestuin van Christopher Shein) en is ze illustrator en auteur van: ‘Permacultuur, Wat is dat!?’, een eboek dat in juni 2015 is verschenen.

Weggeefwinkels.nl is weer geüpdate!

Waarde Wezens! www.weggeefwinkels.nl is weer ge-update. De adressen van de diverse winkels in den lande, zijn weer bijgewerkt en je bent, in sommige winkels na hun zomervakantie, weer meer dan welkom om te nemen en te geven.

Weggeefwinkels zijn een geldloze oase in een wereld waarin zo ongeveer alles hierom lijkt te draaien, het is een soort van economisch kattekwaad, sociale permacultuur, waarin dus iedereen welkom is en heel veel meer.

Ze zijn echter geen uiting van een: alles-moet-altijd-gratis-zijn-voor-mij gedachtegoed, ze proberen hebzucht juist uit te dagen, onder andere door je te confronteren met overvloed.

En de belangrijkste les die meer dan tien jaar weggeefwinkelarij mij geleerd heeft is dat echte aandacht werkt, iets dat ik nooit zal vergeten.

Je kunt op www.weggeefwinkels.nl een hoop meer lezen over wat een weggeefwinkel is, allerhande weggeefwinkelgeschiedenis, en tips & trics om zelf een weggeefwinkel te starten.

En kom je bijvoorbeeld een weggeefwinkel tegen die nog niet op de adreslijst staat, geef dat dan even door via info@weggeefwinkels.nl of info@marankespoor.nl. Samen houden we www.weggeefwinkels.nl up to date!

Marankes blog

Maranke Spoor is docent permacultuur, tegenwoordig ook in de interactieve permacultuur webschool van Stichting Permacultuur Onderwijs. Maranke begon al op jonge leeftijd als tuinier. Op elke plek waar ze woonde zorgde ze al snel voor een eetbare siertuin: op balkon en dakterras, in schooltuin en moestuin. Maranke is opgeleid als jurist, een beroep dat ze o.a. in de vorm van docent recht tot 2010 uitoefende, is initiator van www.weggeefwinkels.nl en sinds 2010 docent permacultuur. In die hoedanigheid verzorgde ze reeds vele opleidingen op het gebied van permacultuur/voedselbossen. Verder is ze sinds 2013 voorzitter van Stichting Permacultuur Onderwijs, vertaalde en bewerkte ze samen met haar collega Lucas Brouns Engelstalige permacultuur-literatuur (Herstellende Landbouw van Mark Shepard en Permacultuur in je moestuin van Christopher Shein) en is ze illustrator en auteur van: ‘Permacultuur, Wat is dat!?’, een eboek dat in juni 2015 is verschenen.

Kruidenrekken

Heb alweer verschillende bosjes kruiden geoogst voor de wintervoorraad… Die gaan gedroogd een potje in. En die potjes moet ik ergens laten natuurlijk. Naast een voorraadkast die vaak uitpuilt, en die ook potten met geweckt, gefermenteerd en gedroogd spul bevat, heb ik daarom verschillende kruidenrekken. Zelfgemaakt, want soms kan ik gewoon niet de maat vinden die ik zoek. Ons huis is klein en daarom is het extra van belang om elk hoekje optimaal te gebruiken…

Dat werd dus zelf klussen. Naast drie kruidenrekken voor kleinere potjes heb ik nu ook een grotere gemaakt. Om een nog grotere diversiteit aan potten kwijt te kunnen 🙂

Nog een voordeel van zelf maken is dat ik naast de grootte van het hele rek, ook indeling zelf kan bepalen. Als uitgangspunt voor de ruimte tussen de plankjes gebruikte ik dan ook de potten die wij hier vaak gebruiken.

Zie hier het resultaat….

P1110847_crop_phatch
P1140483_1000px
P1140485_1000px_phatch
P1140487_1000px_phatch

Marankes blog

Maranke Spoor is docent permacultuur, tegenwoordig ook in de interactieve permacultuur webschool van Stichting Permacultuur Onderwijs. Maranke begon al op jonge leeftijd als tuinier. Op elke plek waar ze woonde zorgde ze al snel voor een eetbare siertuin: op balkon en dakterras, in schooltuin en moestuin. Maranke is opgeleid als jurist, een beroep dat ze o.a. in de vorm van docent recht tot 2010 uitoefende, is initiator van www.weggeefwinkels.nl en sinds 2010 docent permacultuur. In die hoedanigheid verzorgde ze reeds vele opleidingen op het gebied van permacultuur/voedselbossen. Verder is ze sinds 2013 voorzitter van Stichting Permacultuur Onderwijs, vertaalde en bewerkte ze samen met haar collega Lucas Brouns Engelstalige permacultuur-literatuur (Herstellende Landbouw van Mark Shepard en Permacultuur in je moestuin van Christopher Shein) en is ze illustrator en auteur van: ‘Permacultuur, Wat is dat!?’, een eboek dat in juni 2015 is verschenen.